نحوه نمونه‌برداری صحيح از آب و گياه جهت آزمايش

نحوه نمونه‌برداری صحيح از آب و گياه جهت آزمايش

دستورالعمل نمونه‌برداری از آب

 

  • تهیه نمونه از چاه آب

نمونه‌برداری حتماً زمانی انجام شود که حداقل 30-20 دقیقه مداوم از چاه، پمپاژ صورت گرفته و نمونه از سر لوله اصلی گرفته شود.

 

  • نمونه‌برداری از یک برکه یا مخزن

در این مورد باید طوری نسبت به تهیه نمونه اقدام شود که آب در نقطه نمونه‌برداری به هم نخورد.

 

 

  • تهیه نمونه از آب رودخانه و قنات (آب جاری)

چون کیفیت آب از سطح به عمق و از کنار به وسط رودخانه تغییر می‌کند، باید در محل مناسب نمونه‌برداری از چند نقطه عرض و عمق رودخانه که آب جریان دارد صورت گیرد (مطابق شکل). در مورد قنات نیز باید از نقاطی که آب در حال جریان است، نمونه گرفت.

 

 

برای انجام نمونه‌برداری صحيح توجه داشته باشید ظرفی که نمونه آب به وسیله آن به آزمایشگاه ارسال می‌شود یا با آن نمونه‌برداری انجام می‌گیرد، باید کاملاً تميز بوده و موقع برداشت نمونه چند مرتبه با آب نمونه‌برداری پر و خالی شود و پس از نمونه‌برداری درب ظرف باید محکم بسته شود.

 

دستورالعمل نمونه‌برداری از گیاه

  • نمونه‌برداری از گیاهان زراعی

در گیاهان زراعی از تجزیه برگ نمی­‌توان برای پیش­‌بینی نیازهای فصلی گیاهان به مواد غذایی استفاده نمود، زیرا سطح مواد غذایی در برگ بسته به زمان، مرحله رشد و شرایط محیطی می­‌تواند تغییر نماید.

از تجزیه برگ تنها برای تشخیص مشکلات تغذیه­‌ای گیاه در مقطع خاصی از زمان استفاده می­‌شود. تجزیه خاک قابل اعتمادترین روش برای پیش­‌بینی عناصر غذایی در دسترس است.

 

  • نحوه نمونه‌برداری از برگ درختان میوه

در باغ‌­ها به دلیل وسیع بودن عمق پراکنش ریشه­‌ها و طولانی بودن فصل رشد گیاهان، تجزیه گیاه بر تجزیه خاک برتری دارد.

برای اجرای صحیح نمونه‌برداری در باغ، باید ابتدا باغ را از نظر شرایط درختان از قبیل سن، نوع درخت، گونه و همچنین از نظر شرایط باغ نظیر شیب زمین، شکل زمین، آبیاری باغ، جهت باغ و درختان، به کرت‌­های مساوی تقسیم نمود. سپس از هر کرت 8 تا 10 درخت را انتخاب نموده و از آن­‌ها نمونه‌برداری کرد.

باید دقت نمود که نمونه‌برداری باید قبل از محلول­‌پاشی یا سم­‌پاشی صورت گیرد. اگر در باغ عملیات سم­‌پاشی و محلول­‌پاشی صورت گرفته باشد، تا حد امکان حداقل 10 روز بعد از این عملیات نمونه‌برداری صورت پذیرد تا اثرات سم‌­پاشی بر نتایج برگ‌­ها تأثیر نگذارد.

 

 

نکات مهم نمونه‌برداری برگ درختان میوه

  • زمان نمونه‌برداری اکثر درختان میوه 8 تا 12 هفته پس از شکوفایی کامل گل (full bloom) یا حدود یک ماه قبل از برداشت اعلام شده است. این تاریخ در مناطق مختلف اندکی متفاوت است.
  • نمونه­‌های برگ ارقام و واریته­‌های مختلف با یکدیگر مخلوط نشوند.
  • نمونه برداری از درختانی که دارای آسیب­‌های فیزیکی جوندگان، سرمازدگی یا مشکل آب گرفتگی هستند انجام نشود.
  • برای هر نمونه 70 تا 100 عدد برگ تهیه شود.
  • نمونه­‌ها از قسمت­‌های مختلف تاج درخت تهیه شوند (از پاجوش‌­ها و تنه‌­جوش­‌ها نباید نمونه تهیه شود).
  • برای نمونه‌برداری، از برگ‌­های وسط شاخه­‌های تازه رشد یافته به همراه دمبرگ فصل جاری استفاده می‌­شود، توصیه شده است شاخه‌­هایی که برای نمونه‌برداری از درختان بزرگ، انتخاب می­‌شوند تقریباً 1/2 تا 2/1 متر بالای سطح زمین باشند.
  • از هر شاخه نباید بیش از 2 برگ تهیه نمود. 

 

نکات کلی نمونه‌برداری برگ

  • حداقل 10 روز قبل از نمونه‌برداری محلول‌­پاشي و سم‌­پاشي انجام نشده باشد.
  • معمولاً از برگ­‌هایی که به اندازه واقعی خود رشد کرده باشند و دور از نقطه رشد گیاه باشند و پير هم نباشند نمونه‌برداری انجام شود (برگ­‌هاي وسط ساقه).
  • گیاهانی که به مدت طولانی تحت تنش­‌های محیطی یا تغذیه­‌ای بوده‌­اند یا گیاهانی که توسط حشرات خسارت مکانیکی دیده­‌اند یا دچار بیماری هستند برای نمونه‌­برداری استفاده نشوند.
  • گیاهان ردیف­‌های حاشیه­‌ای زمین برای نمونه‌برداری استفاده نشوند.
  • از برگ­‌های قسمت­‌های داخلی درخت (وسط سایه­‌انداز درخت) برای نمونه‌برداری استفاده نشود.
  • بافت­‌های گیاهی مرده در نمونه­‌برداری استفاده نشود.

 

نمونه­‌برداری گیاه

  • روش نمونه‌برداری گیاه بسیار اختصاصی بوده و به اندام مورد نظر و مرحله رشد گیاه بستگی دارد، چون برای تفسیر نتایج به دست آمده از تجزیه گیاه مقایسه با حدود بحرانی یا دامنه کفایت لازم است.
  •  در جدول‌های حدود بحرانی یا دامنه کفایت، نام گیاه، اندام نمونه‌برداری و زمان نمونه‌برداری مشخص شده است.
  •  بنابراین داده‌های حاصل از تجزیه یک اندام گیاهی یا نتایج مربوط به زمان دیگر نمونه‌برداری غیر از آنچه در جدول ذکرشده است را نمی‌توان با  داده‌های جدول مقایسه کرد.