روش نمونه‌برداری از خاک برای کشت زراعی، گلخانه و باغ

نمونه­‌برداري از خاك در كشت‌­ زراعي:

 توجه به سه نكته براي نمونه‌­برداري در كشت زراعی مهم است:

1- براي نمونه­‌برداري در كشت زراعی، عمق نمونه­‌برداري را نوع محصول و نوع ريشه آن مشخص مي­‌كند.

2- بهترين زمان نمونه­‌برداري در زراعت، پس از برداشت محصول قبلي است.

3- در صورت وجود تك درخت در زمين زراعي، نمونه از زير درخت برداشت نشود.

4- در صورت كشت جوي و پشته نمونه‌برداري از كنار جوي باشد.

براي نمونه‌برداري خاك به منظور كشت گياهان زراعي، در مسیر W فرض شده روی زمین حداقل از 20 نقطه با فاصله‌های مناسب به شرح زیر نمونه برداشت می‌شود: ابتدا 5 سانتی‌­متر رویی خاک را کاملاً کنار زده و يك گودال به عمق 30 سانتي­‌متر حفر کرده (بسته به نوع ريشه محصول ممكن است اين عمق كمي متفاوت باشد) سپس از كناره اين گودال حدود نیم­ کیلو از خاک برداشته داخل سطل پلاستیکی تمیز ریخته ‌شود. بنابراین پس از حداقل 20 بار نمونه­‌برداری حدود 10 کیلوگرم خاک داخل سطل است. خاک داخل سطل را به خوبی مخلوط نموده و سعی شود خاکی از درون سطل بیرون نریزد. از خاک مخلوط شده داخل سطل، حدود 2 کیلوگرم خاك درون کیسه پلاستیکی تميز ریخته و به آزمايشگاه ارسال شود.

مراحل نمونه‌برداری خاک

نحوه نمونه‌­برداری از خاک در كشت باغ:

به طور کلی بهترین زمان نمونه‌­برداری خاک در مورد باغات میوه، نمونه‌برداری قبل از احداث باغ است، اما چنانچه باغ احداث شده باشد، بسته به منطقه، اواخر زمستان تا اوایل بهار و یا اواخر تابستان تا اوایل پاییز است.

نمونه­‌برداری برای باغات و خزانه­‌ها بسته به سن و نوع درخت معمولاً از سه عمق 30-0، 60-30 و 100-60 سانتی‌متری به صورت جداگانه صورت می­‌گیرد، زیرا بیشترین محل تجمع ریشه­‌های جذب کننده مواد غذایی درخت در این عمق‌ها قرار دارند. توصیه می­‌شود برای تهیه هر نمونه مرکب از هر عمق (نمونه­‌ای که نهایتاً به آزمایشگاه منتقل می­‌گردد)، 30-20 نمونه فرعی گرفته شود. نمونه‌­های فرعی هر عمق باید کاملاً با يكديگر مخلوط شده و از مخلوط آن‌ها از هر عمق یک نمونه 2 کیلوگرمی برای ارسال به آزمایشگاه تهیه شود. هنگام نمونه‌­برداري دقت شود ريشه‌­هاي فعال، بيشتر در كدام عمق وجود دارند.

نمونه­‌برداری باید از منطقه­‌ای در زير تاج درخت (منطقه سایه انداز) گرفته شود. نمونه­‌ها باید طوری از زمین اطراف درخت گرفته شود که نماینده پای درخت باشد. بهترین مساحت برای نمونه­‌برداری یک هکتار است. در مساحت­‌های بیشتر، باغ به قطعات یک هکتاری تقسیم می­‌شود و از هر قطعه یک نمونه تهیه می­‌شود.

نمونه‌­ها نباید از محل­‌های خاص کوددهی شده یا سمپاشی شده تهیه شود.

بهتر است نمونه‌­ها از نیمه بیرونی سایه انداز درخت تهیه شوند.

بهتر است نمونه­‌برداری­‌های سطحی زمانی صورت گیرد که ریشه­‌ها هنوز بیدار نشده­‌اند.

هیچ یک از ادوات نمونه­‌برداری از قبیل بیل، بیلچه، دستکش و ... آلوده و زنگ زده نباشند.

محل نمونه‌برداری در کشت باغ

 

روش نمونه­‌برداری از خاک در کشت گلخانه :

با توجه به این که کشت گلخانه‌­ای در فضای محدود صورت می­‌گیرد لازم است قبل از احداث گلخانه از هر ۵۰۰۰ متر مربع یک نمونه خاک از عمق ۳۰-۰ سانتی­‌متری برداشته شود. نمونه­‌برداری باید به صورت مرکب و تصادفی انجام گیرد؛ به این ترتیب که از ۸ تا ۱۰ نقطه به صورت تصادفی تا عمق ۳۰ سانتی­‌متری گودالی حفر شود سپس خاک این ۸ تا ۱۰ نقطه را با هم مخلوط کرده و حداقل 2 کیلوگرم از مخلوط چند نقطه به آزمایشگاه، جهت آزمایش ارسال گردد.

علاوه بر نكات كلي كه براي نمونه­‌برداري بايد مدنظر قرار گيرد توجه به نكات زير هنگام نمونه‌­برداري از گلخانه مهم است:

1- در صورتی که در گلخانه  قبلاً کشت صورت گرفته باشد، باید از سالن­‌های مشابه از نظر عملکرد و مشکلات بطور جداگانه نمونه­‌برداری صورت گیرد.

2- در گلخانه­‌هايی که  قبلاً کشت صورت گرفته بهتر است پس از شخم زدن گلخانه نمونه‌­برداری صورت گیرد.

3- در صورتي كه در گلخانه كشت صورت گرفته است نمونه­‌برداري از زير قطره چكان­‌ها باشد.